Podczas swojego rozwoju, maluch musi doświadczyć różnych etapów – zarówno tych spokojnych, związanych z wewnętrzną równowagą, jak i tych bardziej burzliwych.

Dziecko rozwija się skokowo. Zwłaszcza w pierwszym roku życia tempo jego rozwoju
 i zmian wtedy zachodzących jest bardzo dynamiczne. Niezwykle szybko może zdobywać nowe umiejętności, często nawet kilka naraz. Zanim to się stanie – wielu rodziców obserwuje pewne charakterystyczne objawy, poprzedzające wystąpienie kolejnego skoku rozwojowego w życiu ich dziecka.

Symptomy skoku rozwojowego:

- problemy z zasypianiem,
- pogorszenie nastroju,
- ogólne rozdrażnienie,
- częstszy, bardziej intensywny płacz,
- obniżona aktywność,
- pogorszony apetyt,
- potrzeba większej uwagi i zainteresowania ze strony rodziców.

Dzieje się tak dlatego, iż maluch odbiera coraz większą ilość bodźców i musi sobie, 
na swój sposób, umieć z tym poradzić. Często jest to dla niego bardzo trudne, bywa więc tak, że dziecko staje się wtedy niespokojne i bardziej „marudne.” Niekiedy, w takich sytuacjach, rodzicom wydaje się, że ich niemowlak zapomniał niedawno nabyte umiejętności, utracił pewne zdolności, jednak (kiedy dany skok się kończy) wszystko wraca do normy, a dziecko zyskuje nowe, niewystępujące dotychczas umiejętności.

Pamiętajcie, że każde dziecko rozwija się we właściwym sobie tempie. Zatem pojawienie się konkretnego skoku rozwojowego może odbywać się w nieco innym czasie 
u różnych dzieci. Dlatego też zaprezentowany poniżej „harmonogram 7 kroków” jest tzw. planem umownym, potraktujcie go zatem jako zestaw wskazówek pomocnych w ocenie prawidłowego rozwoju dziecka, a nie sztywne normy rozwojowe.

1 skok – 5 tydzień „WRAŻENIA”

- większa aktywność zaraz po przebudzeniu,
- większa wrażliwość na otaczający dziecko świat (lepsza świadomość zapachu, dotyku, dźwięku),
- bardziej uważne i dłuższe patrzenie i słuchanie,
- pierwszy lub częstszy niż dotychczas uśmiech,
- pierwszy płacz w postaci prawdziwych łez,
- lepsze funkcjonowanie układu pokarmowego, lepsze trawienie (rzadziej się dziecku odbija i ulewa)

WSKAZÓWKA! – Na tym etapie rozwoju dziecka bardzo ważne jest abyśmy zapewnili mu jak najwięcej spokoju i ograniczali zewnętrzne bodźce (zbyt intensywne mogą budzić jego niepokój).

2 skok – 7-9 tydzień „WZORY”

- dziecko wydaje krótkie dźwięki,
- podnosi głowę,
- kopie nogami, macha rączkami,
- zaczyna kontrolować własne rączki - wyciąga je po przedmioty, dotyka zabawek, próbuje złapać, jego ruchy są coraz bardziej precyzyjne,
- patrzy na ludzi wokół siebie,
- przygląda się ich twarzom,
- spogląda na świecące się przedmioty,
- pozytywnie reaguje na dźwięki, lubi słuchać piosenek.

WSKAZÓWKA! - Na tym etapie bardzo ważne jest zadbanie o ustalony rytm dnia dziecka, wprowadzenie określonych rytuałów (zaczyna ono bowiem dostrzegać powtarzające się schematy, co zdecydowanie sprzyja poczuciu bezpieczeństwa 
u dziecka, wyciszeniu i uspokojeniu).

3 skok – 11-12 tydzień „NIUANSE”

- dziecko zaczyna dostrzegać szczegóły wokół siebie, wychwytywać różnice (np. w tonie głosu),
- interesują go własne rączki (wkłada je do buzi, przygląda się im z uwagą),
- chwyta przedmiot obiema rączkami,
- odkrywa własne dźwięki (krzyk, pisk),
- śledzi ruch osób lub przedmiotów, wodzi wzrokiem za zabawką (lepsza koordynacja ruchów oczu i głowy),
- coraz lepiej trzyma główkę,
- wkłada przedmioty do buzi, w ten sposób zmysłowo poznaje otaczający je świat.

4 skok – 14-19 tydzień „WYDARZENIA”

- dziecko zaczyna przewidywać następstwa zdarzeń, rozumieć, że z jednych rzeczy wynikają inne,
- próbuje raczkować,
- przekręca się z pleców na brzuch (lub odwrotnie),
– lubi ruszać ustami, wystawiać język, gryźć, cmoka ustami gdy jest głodne,
– potrafi przełożyć przedmiot z jednej ręki do drugiej,
– zrzuca przedmioty na podłogę (świadomie),
– rozumie znaczenie coraz więcej słów,
– reaguje na swoje imię,
– zaczyna interesować go własne odbicie w lustrze,
– wyciąga ręce, komunikując w ten sposób, aby wziąć je na ręce,
– zaczyna wydawać nowe dźwięki
– lepiej komunikuje swoje potrzeby, np. odpycha butelkę/pierś gdy się naje

WSKAZÓWKA! - W tym okresie warto bawić się z dzieckiem w zabawę „A kuku” - zasłaniać i odkrywać zabawki (lub swoją twarz).

5 skok – 22-26 tydzień „RELACJE”

- dziecko zaczyna dostrzegać i coraz lepiej rozumieć relacje miedzy ludźmi,
- chwyta przedmioty za pomocą palca wskazującego i kciuka,
- coraz lepiej koordynuje swoje ruchy, zaczyna samo siadać,
- uderza dwoma przedmiotami o siebie trzymając je w obu dłoniach,
- coraz bardziej interesują go wszelkiego rodzaju błyszczące i szeleszczące przedmioty,
- dostrzega wzajemne położenie różnych rzeczy względem siebie,
- wyjmuje przedmioty z pudełka, wkłada je tam z powrotem,
- przenosi wzrok z jednego obrazka na drugi w książce,
- potrafi pomachać rączką na pożegnanie, klaskać,
- protestuje, reaguje lękiem gdy mama lub tata wychodzi, zaczyna być nieufne wobec obcych ludzi – lęk separacyjny (obawa przed rozstaniem z rodzicami, zwłaszcza 
z mamą) bardzo często występuje w tym okresie.

6 skok – 33-37 tydzień „KATEGORIE”

- dziecko pokazuje i rozpoznaje kształty,
- zauważa wspólne cechy różnych przedmiotów,
- przytula swoje zabawki, staje się niezwykle opiekuńcze,
- chętnie prezentuje swoje poczucie humoru, robi „miny” do własnego odbicia w lustrze, pokazuje, że uważa, iż coś jest zabawne,
- może być zazdrosne o mamę lub tatę,
- coraz częściej samo wykazuje inicjatywę podczas zabawy.

WSKAZÓWKA! - W tym okresie warto prezentować dziecku różnego rodzaju książeczki obrazkowe.

7 skok – 41-46 tydzień „SEKWENCJE”

- dziecko wskazuje na różne rzeczy palcem, oczekując nazwania ich,
- używa słowa „nie”, gdy nie chce czegoś zrobić,
- umie naśladować odgłosy zwierząt, powtarzać niektóre słowa,
- potrafi dopasować do siebie przedmioty (np. klocek włożyć do otworu w tym samym kształcie) – lubi zabawę różnego typu sorterami,
- próbuje rysować,
- lubi bawić się w ukrywanie i znajdowanie przedmiotów,
- próbuje stawiać pierwsze kroki, uczy się chodzić pchając np. chodzik lub krzesło,
- wspina się, jeśli chce się do czegoś dostać,
- schodzi tyłem z kanapy lub schodów,
- dzieli się jedzeniem.

Dbając o prawidłowy rozwój swojego dziecka, niezwykle ważne jest, aby nie ponaglać go w zdobywaniu kolejnych umiejętności, aby pozwolić mu samodzielnie osiągnąć gotowość 
i nauczyć się wszystkiego we własnym tempie.

Ewa Sękowska-Molga (psycholog dzieci i młodzieży) @mama_psycholog_dzieciecy